Okul Öncesi Dönemde Sesbilgisel Farkındalık Becerilerinin Alt Beceri Düzeyinde İncelenmesi

Bu araştırmanın amacı, 2002–2026 yılları arasında yayımlanan ulusal ve uluslararası okul öncesi sesbilgisel farkındalık çalışmalarında sözcük, hece, uyak ve sesbirim farkındalığına ilişkin alt becerilerin dağılımını belirlemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesine dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada 32 akademik çalışma veri kaynağı olarak ele alınmış ve elde edilen veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. İncelenen çalışmalar, araştırmacılar tarafından oluşturulan Sesbilgisel Farkındalık Alt Beceri Matrisi doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular, sesbirim farkındalığının incelenen çalışmalarda en fazla ele alınan ana boyut olduğunu, uyak ve hece farkındalığına da çalışmaların büyük bölümünde yer verildiğini ortaya koymuştur. Sözcük farkındalığı ise diğer ana boyutlara göre daha az sayıda çalışmada ele alınmıştır. Ulusal ve uluslararası çalışmalar karşılaştırıldığında bazı alt becerilerde benzer, bazı alt becerilerde ise farklı dağılımlar belirlenmiştir. Araştırma, okul öncesi sesbilgisel farkındalık alanyazınının alt beceri düzeyindeki görünümüne ilişkin betimsel bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sesbilgisel farkındalık, erken okuryazarlık, okul öncesi eğitim, erken çocukluk eğitimi

An Examination of Studies on Phonological Awareness Skills in the Preschool Period in Terms of Sub-Skills

The aim of this study was to determine the distribution of sub-skills related to word, syllable, rhyme, and phoneme awareness in national and international studies on preschool phonological awareness published between 2002 and 2026. The study was conducted within a qualitative research approach based on document analysis. A total of 32 academic studies were included as data sources, and the data were analyzed through content analysis. The studies were evaluated using the Phonological Awareness Sub-Skill Matrix developed by the researchers. The findings showed that phoneme awareness was the most frequently addressed main dimension, while rhyme and syllable awareness were also included in a large proportion of the studies. Word awareness, in contrast, was addressed in fewer studies than the other main dimensions. Comparisons between national and international studies revealed similar distributions for some sub-skills and different distributions for others. Overall, the study provides a descriptive framework for understanding the preschool phonological awareness literature at the sub-skill level.

Keywords: Phonological awareness, early literacy, preschool education, early childhood education