Ergenlerin Beş Faktör Kişilik Modelleriyle Duygusal Zekâları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ergenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu değişkenlerin çeşitli demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu 2024–2025 eğitim öğretim yılında Bilecik merkezdeki liselerde öğrenim gören ve ergenlik döneminde bulunan 395 öğrenci oluşturmuştur. Veriler kişisel bilgi formu, Duygusal Zekâ Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, duygusal zekânın anlama, kolaylaştırma ve düzenleme alt boyutları ile kişilik özellikleri arasında genel olarak pozitif yönlü, düşük ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Özellikle duygusal zekânın düzenleme boyutunun kişilik özellikleriyle diğer alt boyutlara kıyasla daha güçlü ilişkiler sergilediği belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından duygusal zekâ alt boyutlarının büyük ölçüde anlamlı biçimde farklılaşmadığı; buna karşın kişilik özelliklerinin bazı boyutlarında cinsiyet, ebeveyn eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar görülebildiği saptanmıştır. Sonuçlar, duygusal zekâ ile kişilik özelliklerinin ilişkili ancak birbirinden farklılaşabilen çok boyutlu yapılar olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, ergenlerin duygusal farkındalık, duygu düzenleme ve sosyal uyum becerilerini destekleyen okul temelli çalışmaların önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beş faktör kişilik modeli, duygusal zekâ, ergenlik, kişilik özellikleri, psikolojik gelişim

Examining the Relationship Between Adolescents’ Personality Traits and Emotional Intelligence

This study aimed to examine the relationship between adolescents’ emotional intelligence levels and Five-Factor personality traits and to determine whether these variables differ according to selected demographic characteristics. The study was conducted using a relational survey model within a quantitative research approach. The sample consisted of 395 high school students in adolescence studying in the city center of Bilecik during the 2024–2025 academic year. Data were collected using a personal information form, the Emotional Intelligence Scale, and the Big Five Personality Scale. Independent samples t-tests, one-way analysis of variance, and Pearson product-moment correlation analysis were used to analyze the data. The findings showed significant positive, low to moderate relationships between the understanding, facilitation, and regulation dimensions of emotional intelligence and personality traits. In particular, the emotion regulation dimension demonstrated stronger associations with personality traits than the other emotional intelligence dimensions. In terms of demographic variables, emotional intelligence dimensions largely did not differ significantly, whereas some personality traits differed according to gender, parental education level, and family income. Overall, the results indicate that emotional intelligence and personality traits are related but not fully overlapping multidimensional constructs. Accordingly, the findings emphasize the importance of school-based psychoeducational interventions that support adolescents’ emotional awareness, emotion regulation, and social adjustment skills.

Keywords: Five-Factor Personality Model, emotional intelligence, adolescence, personality traits, psychological development